Oxford Union Society to towarzystwo dyskusyjne założone na Uniwersytecie Oksfordzkim w 1823 r. Od tego czasu promuje ono dyskusje nad najważniejszymi problemami społeczno-politycznymi trawiącymi ludzkość, często z udziałem zagranicznych gości – historyków, politologów, filozofów, socjologów i antropologów kultury.
Pod koniec listopada OUS zaprosiło na swoje forum, dobrze znanego w Polsce, słoweńskiego myśliciela neomarksistowskiego, filozofa i socjologa, Slavoja Žižka, który w swoim 23-minutowym wykładzie poruszył kilka bardzo interesujących kwestii, mogących zainteresować każdego inteligentnego człowieka, któremu nieobca jest głębsza refleksja nad aktualną kondycją świata.
Žižek otwiera swój wykład odwołaniem do polskiej myślicielki marksistowskiej, Róży Luksemburg, która jest autorką słynnego motta, że świat czeka w przyszłości “socjalizm albo barbarzyństwo”. Filozof dodaje jednak z przekąsem, że stalinizm połączył obydwa… po czym przechodzi do superpozycji kwantowej jako metafory naszych czasów, co pozwala mu konkludować, że zwyczajnie “nie wiemy, gdzie zmierzamy” w obliczu kryzysu ekologicznego, narastających wojen oraz zwiększającej się presji imigracyjnej.
W rezultacie, przyszłość jest wg niego całkowicie niepewna. Najbardziej prawdopodobna jest jednak stopniowa dominacja “miękkiego faszyzmu”, który filozof identyfikuje z “rewolucją konserwatywną” zmierzającą w stronę “państwowego kapitalizmu”, który ma na celu ograniczenie destabilizacji społecznej przez rynki funkcjonujące poza wszelką kontrolą.
Žižek widzi również coraz większy problem w zwiększającej się liczbie “państw bandyckich”, które “reprodukują istniejący porządek przy pomocy brutalnej i nielegalnej przemocy”. Idealnym przykładem takiego państwa jest dla filozofa Haiti, którego terytorium jest obecnie w 80% kontrolowane przez lokalne gangi. Žižek widzi podobne rozwiązanie w rosyjskiej Grupie Wagnera, która jest całkowicie finansowana przez Kreml, chociaż trzymana na pewną odległość od struktur państwowych.
Następnie filozof przechodzi do nielegalnego izraelskiego osadnictwa na Zachodnim Brzegu Jordanu, wypominając że prawicowy ekstremista Itamar Ben Gvir, który pełni obecnie funkcję ministra bezpieczeństwa narodowego Izraela w gabinecie Benjamina Netanyahu, został skazany przez izraelski sąd dwadzieścia lat wcześniej za wspieranie terroryzmu. A to pozwala mu nawiązać do kontaktów Donalda Trumpa z Proud Boys jako nielegalnego organu władzy.
W końcu pojawia się oczywiście myśl heglowska. Žižek wyciąga jednak na wierzch tylko wątek “retroaktywnego kształtowania przeszłości”, po czym przechodzi do Marksa, który był w jego mniemaniu “naiwnym progresywistą”, jednak w swojej analizie kapitalizmu pozwolił na prześledzenie rozwoju wcześniejszych stosunków ekonomiczno-gospodarczych. Ostatecznie wg Žižka: “Powinniśmy być bardzo ostrożni w jaki sposób definiujemy postęp”.
Ta myśl zaczyna z kolei szybką dyskusję nad znaczeniem nic nieznaczących codziennych czynności, a także powszechności przeklinania, które składają się na ludzką egzystencję i dowodzą tego, że “istniejemy w języku”. Stąd filozof przechodzi zaś do obserwacji tego, jak bardzo brutalizuje się nasz język ostatnimi czasy, vide Donald Trump i Boris Johnson.
Mówca przechodzi w tym punkcie ponownie do Izraela, zastrzegając że “z całą pewnością nie jest antysemitą, gdyż dostrzega również stanowisko izraelskie”. Nawiązuje następnie do debaty w Knessecie nad zachowaniem strażników więziennych torturujących członków Hamasu, których część zmarła w wyniku tortur, w trakcie której syjonistyczni politycy zaprotestowali przed pociągnięciem sprawców do odpowiedzialności karnej.
Filozof zamyka swój wykład cytatem z Lacana, który powiedział w swoim wykładzie wygłoszonym pod koniec lat 60., że: „Ostatecznym celem psychoanalizy w naszej erze permisywności nie jest likwidacja paternalistycznej opresji, czy też spełnienie wszystkich fantazji, ale zniesienie poczucia wstydu, co skutkuje uniwersalną perwersją.” Histeria jest jednak dla filozofa znacznie bardziej subwersywna niż perwersja, w czym ten zgadza się z Freudem.
Conradino Beb
magivanga.com 