OJCZE, JESTEM Z INNEJ PROWINCJI. Nudzimy się w mieście, nie istnieje już dłużej żadna Świątynia Słońca. Pomiędzy nogami spacerującej kobiety dadaiści narysowali małpi klucz, a surrealiści kryształową filiżankę. To już jest stracone. Wiemy jak czytać każdą obietnicę z twarzy – ostatnie stadium morfologii. Poezja billboardów trwała 20 lat. Nudzimy się w mieście, naprawdę musimy się sprężyć, aby wciąż móc odkrywać tajemnice na chodniku czy billboardach, najświeższy stan humoru i poezji:

Prysznic
Kąpiel Patriarchów
Maszyny do Cięcia Mięsa
Zoo Notre Dame
Sportowa Farmacja
Zapasy Męczenników
Przezroczysty Konkret
Tartak Złotego Dotyku
Centrum Funkcjonalnej Rekonwalescencji
Ambulans Świętej Anny
Kawiarnia Piąta Aleja
Przedłużona Ulica Ochotników
Rodzina Karmiąca Dom w Ogrodzie
Hotel Odmieńców
Dzika Ulica

I basen na Ulicy Drobnych Dziewcząt. I posterunek policji na Ulicy Rendezvous. Medyczno-chirurgiczna klinika i centrum wolnego rozmieszczania się na Quai des Orfevres. Sztuczne kwiaty na Ulicy Słońca. Hotel Zamkowe Lochy, Bar Oceaniczny oraz Kafejka Wejścia i Wyjścia. Hotel Epoki. I dziwna rzeźba dr. Philippe Pinela, dobroczyńcy obłąkanych, w ostatnich wieczorach lata. Aby odkryć Paryż. A ty, zapomniany, twoje wspomnienia spustoszone przez wszystkie osłupienia dwóch hemisfer, opuszczony w Czerwonych Lochach Pali-Kao, bez muzyki i bez geografii, nie wystawiając już dłużej na pokaz hacjendy, której korzenie myślą o dziecku i gdzie wino finiszuje z bajeczkami ze starego almanachu. To już skończone. Nigdy nie ujrzysz hacjendy. Ona nie istnieje.Hacjenda musi zostać wybudowana.

Wszystkie miasta są geologiczne; nie możesz uczynić trzech kroków bez dotknięcia duchów dzierżących cały prestiż swoich legend. Poruszamy się po zamkniętym krajobrazie, którego widoki nieustannie wciągają nas w przeszłość. Pewne zmieniające się kąty, pewne zanikające perspektywy pozwalają nam przelotnie ujrzeć prawdziwe koncepcje przestrzeni, ale ta wizja pozostaje fragmentaryczna. Musi być ona odnaleziona w magicznych miejscach z czarodziejskich bajek i surrealistycznych pism: zamków, nieskończonych murów, trochę zapomnianych barów, jaskiń, mamutów, luster kasyn. Te oznaczone obrazy zachowują siłę małego katalizatora, ale prawie niemożliwe jest wykorzystanie ich w symbolicznym urbanizmie bez odmłodzenia poprzez nadanie im nowego znaczenia. Nasze wyobrażenia, nawiedzane przez stare archetypy, pozostają daleko poza stopniem skomplikowania maszyn. Najróżniejsze próby zintegrowania współczesnej nauki z współczesnym mitem pozostają nieadekwatne.

W międzyczasie abstrakcja najechała wszystkie sztuki, współczesną architekturę w szczególności. Czysta plastyczność, nieożywiona i beztreściowa, koi oko. Wszędzie można znaleźć fragmentaryczne piękno – podczas gdy ziemia obiecana syntezy stopniowo odchodzi w dal. Każdy chwieje się pomiędzy emocjonalną ciszą – żywą przeszłością i już martwą przyszłością. Nie będziemy pracować w celu przedłużenia mechanicznej cywilizacji i zimnej architektury, która ostatecznie wiedzie do nudnego wypoczynku. Proponujemy wynalezienie nowych, wymienialnych dekoracji…..Mrok i szarość zostają wygnane poprzez sztuczne oświetlenie, a pory roku przez klimatyzację; noc i lato tracą swój urok, a świt znika. Człowiek miasta sądzi, że uciekł z kosmicznej rzeczywistości, ale nie osiągnął odpowiadającej mu ekspansji wyśnionego życia. Powód jest jasny: marzenia wyrastają z rzeczywistości i są w niej realizowane.

Ostatnie osiągnięcia technologiczne umożliwiłyby indywidualny, nieprzerwany kontakt z kosmiczna rzeczywistością eliminując jednocześnie jej nieprzyjemne aspekty. Gwiazdy i deszcz można oglądać przez szklane sufity. Ruchomy dom budzi się wraz ze słońcem. Jego śliskie ściany pozwalają zajechać życie wegetacji. Osadzony na kołach może udawać się w stronę morza rankiem i powracać w las wieczorem. Architektura jest najprostszym środkiem artykułowania czasu i przestrzeni, modulowania rzeczywistości, rodzenia marzeń.

Nie jest to wyłącznie sprawa plastikowej artykulacji i modulacji wyrażającej efemeryczne piękno, ale modulacji produkującej wpływy w zgodności z wiecznym spektrum ludzkich pragnień i postępem w ich realizacji. Architektura jutra będzie środkiem modyfikowania teraźniejszych koncepcji czasu i przestrzeni. Będzie środkiem wiedzy i środkiem działania. Kompleks architektoniczny będzie zmienny. Jego aspekty zmienią się totalnie lub częściowo w zgodzie z wolą jego mieszkańców…..

Przeszłe kolektywizacje oferowały masom absolutną prawdę i bezsporne, mityczne egzemplarze. Pojawienie się poczucia względności we współczesnym umyśle pozwala na przypuszczenia o EKSPERYMENTALNYM aspekcie kolejnej cywilizacji (mimo że nie jestem usatysfakcjonowany tym słowem; powiedzmy bardziej elastyczna, bardziej „zabawna” ). Jeden z filarów tej mobilnej cywilizacji – architektura, będzie przynajmniej wstępnie środkiem eksperymentowania z tysiącem sposobów modyfikowania życia, z wglądem w mityczną syntezę. Mentalna zaraza opanowała planetę: banalizacja. Każdy jest zahipnotyzowany przez produkcję i rozkoszuje się systemem ściekowym, windą, łazienką, pralką. To państwo afer, wyrastające z walki przeciwko ubóstwu przestrzeliło swój ostateczny cel wyzwolenia człowieka z materialnych trosk i staje się teraz obsesyjnym obrazem wiszącym nad teraźniejszością.

Postawieni pomiędzy alternatywami miłości i jednostką dyspozycji odpadów, młodzi ludzie z całego świata wybrali to drugie. Stało się niezbędne doprowadzenie do całościowej, duchowej transformacji poprzez wyniesienie na światło dzienne zapomnianych pożądań i przez stworzenie od podstaw nowych. I poprzez wprowadzenie intensywnej propagandy życzliwej tymże pragnieniom. Już wysunęliśmy potrzebę konstruowania sytuacji będących jednymi z fundamentalnych pożądań, na których zostanie osadzona następna cywilizacja. Ta potrzeba absolutnej kreacji zawsze była intymnie kojarzona z potrzebą gry, z architekturą, czasem i przestrzenią…..

Chirico pozostaje jednym z najbardziej niezapomnianych prekursorów architektury. Brał się za bary z problemami absencji i obecności w czasie i przestrzeni. Wiemy, że obiekt który nie jest świadomie percepowany w czasie przy pierwszej wizycie, może przez swą absencję przy późniejszych wizytach doprowadzić do niedefiniowalnego wrażenia, jako rezultat tego późniejszego, odwróconego spostrzeżenia w czasie; absencja tego obiektu staje się obecnością, którą można poczuć.

Bardziej precyzyjnie: mimo że jakość ogólnego wrażenia pozostaje nieokreślona, niemniej jednak zmienia się ona wraz z naturą usuwanego obiektu i ważnością mu przypisywaną przez odwiedzającego, wahającą się od pogodnej radości do terroru. (Jest bez szczególnego znaczenia, że w tym konkretnym przypadku pamięć jest nośnikiem tych uczuć; wybrałem ten przykład jedynie ze względu na jego wygodę.) Na obrazach Chirico (w czasie jego okresu Arkadyjskiego) pusta przestrzeń tworzy wypełniony czas. Łatwo sobie wyobrazić fantastyczne, przyszłe możliwości takiej architektury i jej wpływ na masy.

Dzisiaj nie możemy mieć niczego poza pogardą dla wieku, który odsyła takie odbitki do swoich tzw. muzeów. Ta nowa wizja czasu i przestrzeni, która będzie teoretyczną podstawą dla przyszłych konstrukcji jest wciąż nieprecyzyjna i pozostanie taka dopóki eksperymentowanie ze wzorami zachowania nie zacznie się w miastach, ustanowionych dla tych specyficznych celów, miastach składających się z – jako dodatek do udogodnień, niezbędnych dla minimum komfortu i bezpieczeństwa – budynków naładowanych ewokacyjną mocą, symbolicznych gmachów reprezentujących pożądania, siły, minione wydarzenia, obecne i te, które nadejdą. Racjonalne rozwinięcie starych systemów religijnych, starych baśni i ponad wszystkim psychoanalizy w architektoniczną ekspresję, staje się coraz pilniejsze, kiedy wszystkie powody do bycia namiętnym rozpływają się.

Każdy będzie żył w swojej własnej, osobistej „katedrze”, że tak powiem. Będą tam pokoje bardziej sprzyjające marzeniom, niż jakikolwiek narkotyk i domy, w których niepodobna by się było nie zakochać. Inne będą nieodparcie nęcić podróżników….. ten projekt może zostać porównany z chińskimi i japońskimi ogrodami iluzorycznych perspektyw (en trompe l’oeil) – z tą różnicą, że te ogrody nie zostały zaprojektowane aby żyły całą wieczność – lub z absurdalnym labiryntem w Jardin des Plantes, na wejściu którego jest napisane (szczyt absurdu, Ariadna bezrobotna): Zabawy są zabronione w labiryncie.

To miasto mogłoby być postrzegane w formie arbitralnego zgromadzenia zamków, grot, jezior etc. Byłby to barokowy etap urbanizmu, traktowanego jako środek wiedzy. Ale ta teoretyczna faza została już rozrysowana. Wiemy, że można skonstruowany nowoczesny budynek, który nie przypominałby średniowiecznego zamku, ale który mógłby zachowywać i uwydatniać poetycką siłę Zamku (przez konserwację określonego minimum linii, transpozycję pewnych innych, umieszczenie rozstępów, topograficzną lokację etc.).

Dzielnice tego miasta mogłyby się odnosić do całego spektrum najprzeróżniejszych uczuć, które napotyka się przypadkiem w życiu codziennym. Dziwaczna Dzielnica – Szczęśliwa Dzielnica (specjalnie zarezerwowana na nałogi) – Wzniosła i Tragiczna Dzielnica (dla dobrych dzieci) – Historyczna Dzielnica (muzea, szkoły) – Użyteczna Dzielnica (szpital, sklepy z narzędziami) – Ponura Dzielnica, etc. Oraz Astrolarium, które grupowałoby gatunki roślin w zgodności ze związkami, które przejawiają wobec rytmu gwiazd; planetarny ogród porównywalny z tym, który astronom Thomas chce założyć w Laaer Berg, w Wiedniu. Niezbędne by dawać mieszkańcom świadomość spraw kosmicznych. Być może także Dzielnica Śmierci, nie do umierania, ale aby mieć coś w rodzaju miejsca, w którym można żyć w pokoju, a ja myślę tu o Meksyku i o zasadzie okrucieństwa w niewinności, która przemawia do mnie coraz bardziej z każdym dniem. Na przykład Ponura Dzielnica byłaby dobrym zastępstwem dla tych piekielnych dziur, które wielu ludzi kiedyś posiadało w swoich stolicach: symbolizowały one wszystkie złe siły życia. Ponura Dzielnica nie musiałaby stawać się siedliskiem prawdziwych niebezpieczeństw takich jak pułapki, lochy czy miny.

Byłoby trudno się tam dostać ze względu na ohydną dekorację (świdrujące gwizdy, dzwony alarmowe, sporadycznie zawodzące syreny, groteskowe rzeźby, lotne patrole o napędzie mechanicznym, Auto-Lotne Patrole na telefon) i tak słabe oświetlenie nocą, jak oślepiające jest za dnia poprzez intensywne użycie odbijania. W centrum „Skwer Przerażającego Patrolu”. Nasycenie rynku produktem powoduje, że jego rynkowa wartość spada, zatem kiedy odkrywałoby się Ponurą Dzielnicę, dziecko i dorosły uczyliby się nie bać bolesnych sytuacji życiowych, ale cieszyć się nimi. Główną aktywnością mieszkańców będzie NIEUSTAJĄCY DRYF. Zmiana krajobrazów z godziny na godzinę zaskutkuje kompletną dezorientacją….. Później, kiedy gesty nieuchronnie wywietrzeją, ten dryf częściowo opuści krainę bezpośredniego doświadczenia na rzecz reprezentacji…..

Ekonomiczne przeszkody są jedynymi jawnymi. Wiemy, że im bardziej miejsce jest rozrywane dla czystej zabawy, tym bardziej oddziaływuje na ludzkie zachowanie i tym większa siła jego przyciągania. Jest to demonstrowane przez bezgraniczny prestiż Monaco i Las Vegas czy Reno, tej kreatury wolnej miłości – mimo że są to pospolite miejsca hazardu. Nasze pierwsze eksperymentalne miasto przeżyłoby głównie dzięki tolerowanej i kontrolowanej turystyce. Zajęcia przyszłej awangardy i jej produkty miałyby naturalnie tendencję do ciążenia w tą stronę. W ciągu kilku lat stałoby się ono intelektualnym kapitałem świata i byłoby za taki powszechnie uważane.

Ivan Chtcheglov

(tłum. Conradino Beb)


Źródło: Pierwotnie opublikowane w 1953 r. (w nieznanym bliżej piśmie sytuacjonistycznym).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.